E-publikacja „Niematerialne dziedzictwo kulturowe: współczesne wyzwania i kierunki działań”przygotowana została w ramach projektu Centrum Kompetencji Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Kontynuacja, realizowanego przez Miejsko-Gminną Bibliotekę Publiczną w Uniejowie. Powstała ona jako efekt drugiej edycji ogólnopolskiego projektu, który łączy badaczy, depozytariuszy tradycji, samorządy oraz instytucje kultury wokół wspólnej rozmowy o niematerialnym dziedzictwie.
Punktem wyjścia do jej powstania były pytania o to, jak skutecznie chronić żywe tradycje, jak rozpoznawać i nazywać zagrożenia dla niematerialnego dziedzictwa kulturowego, jak wspierać wspólnoty depozytariuszy oraz w jaki sposób opowiadać o dziedzictwie, by było ono zrozumiałe, bliskie i inspirujące – zarówno w wymiarze lokalnym, jak i globalnym. Odpowiedzi na te pytania poszukiwano podczas paneli dyskusyjnych, konsultacji eksperckich i warsztatów zorganizowanych w ramach działań Centrum Kompetencji, a ich podsumowanie zaprezentowano podczas IX Seminarium Spycimierskiego w listopadzie 2025 r.
Publikacja do pobrania po kliknięciu w zdjęcie.
Publikacja zawiera cztery artykuły, które w telegraficznym skrócie podejmują najważniejsze współczesne problemy związane z ochroną i promocją niematerialnego dziedzictwa kulturowego:
- Bogdan Włodarczyk
Autor analizuje relacje pomiędzy dziedzictwem niematerialnym, materialnym i przyrodniczym w kontekście krajobrazu kulturowego oraz rozwoju turystyki kulturowej, podkreślając znaczenie „tradycji miejsca” i potrzebę zrównoważonego podejścia do jego ochrony. - Katarzyna Smyk
Tekst poświęcony jest procesom komercjalizacji i innym zagrożeniom dla niematerialnego dziedzictwa kulturowego, widzianym z perspektywy etyki oraz odpowiedzialności wspólnot depozytariuszy za wyznaczanie granic udostępniania własnego dziedzictwa. - Andrzej Szoszkiewicz
Autor skupia się na strategiach komunikacji w kontekście wpisów na krajowe listy niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz mechanizmy UNESCO, wskazując na praktyczne metody skutecznego przekazywania wartości dziedzictwa. - Wojciech Miedziocha, Robert Miedziocha, Angelika Wochna
Artykuł prezentuje potencjał nowych technologii w dokumentowaniu, edukacji i animacji działań związanych z niematerialnym dziedzictwem kulturowym oraz ich rosnącą rolę w budowaniu dostępności i świadomości społecznej.
Szczególną wartością e-publikacji jest jej aktualność. Autorzy odnoszą się do najnowszych procesów wpisów na Listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości oraz do Rejestru dobrych praktyk UNESCO, w tym do przykładów bliskich środowisku spycimierskiemu i działań podejmowanych wokół tradycji dywanów kwiatowych na procesję Bożego Ciała w Spycimierzu
Publikacja została przygotowana z myślą o wszystkich, którzy tworzą, praktykują, dokumentują i chronią niematerialne dziedzictwo kulturowe – zarówno zawodowo, jak i z potrzeby serca. Stanowi nie tylko podsumowanie dotychczasowych działań Centrum Kompetencji, ale także praktyczne narzędzie i zaproszenie do dalszej współpracy oraz rozmowy o przyszłości żywych tradycji.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.
A. Szoszkiewicz
